Bebeklerde Ten Kontağının Önemi (Kanguru Bakımı)


Prematüre Bebeklerde Kanguru Bakımının Önemi...

Bir Bebeği Hayata Bağlayan En Önemli Şey Annesinin Sıcak Kucağı ve Sevgisi...

Anneler çocukluklarındaki evcilik oyunlarından bu yana anneliğe ve çocuk büyütmeye dair pek çok duygu biriktirirler. Çocuğun doğum öyküsü aslında ilk olarak annesinin zihninde hayallerinde filizlenmeye başlar. Bu filizlerin köklerine baktığımızda aslında çok gerilere kendi çocukluk dönemlerine kadar gittiğini görürüz. Kız çocukları ellerine bebek alır onu besler, sever, altını değiştirir, uyutmak için ayağında sallarlar. Aslında kendi anneleri üzerinden anneliği ve çocuk olmayı oyunlarında erken yaşlarda deneyimlerler. Bebeği olacağını öğrendikleri andan itibaren de bu çocukluktan getirdikleri duygular bebekle birlikte büyümeye ve şekillenmeye başlar. Tüm hamilelik süreci boyunca anne kendini çocuğuna hazırlar. Aslında anne karnındaki görmediği ama içinde hissettiği, büyüttüğü çocuğuna bağlanmaya başlar. Çocuğun doğumu ve büyüme sürecini hayal eder ancak her şeyden önemlisi sağlıklı olmasını ister.

Bebeğin gözünden baktığımızda anne karnındaki öyküsünden doğum eylemine kadar geçen zamanda neler oluyor bilgilerimiz kısıtlı olsa da dış dünyadan gelen uyarıları sözgelimi sesleri bir biçimde algıladığını biliyoruz. Ama dışarıdan baktığımızda anne karnında güvende, yaşamsal bütünlüğü destekleniyor, annenin her kalp atımıyla göbek bağına gelen kordondan besleniyor ve büyüyor. Sıcaklığını annenin vücut ısısından alıyor. Yani onun yaşamla bağı aslında anneyle bağı oluyor. Doğumla birlikte anneyle olan bu içiçelik sona erir ve artık bebek kendi varoluşunu dış dünyada gerçekleştirecektir. Ancak bu dünya onun anne karnında bildiği dünyadan farklıdır. Bu dünyada var olabilmesi için onun yaşamla bağı uzun bir süre daha onu çok seven annesi olacaktır. Çünkü var olabilmek için bu yeni dünyaya göre düzenlemeler gereklidir. Yeni doğanın temel işlevi doğum sonrası koşullarda vücüdun beslenme, uyku, solunum gibi hayatının devamı için gereken homeostatik dengesini sağlamaktır. 
Bu denge kurulurken gereken enerji anne ve çocuk arasındaki ilişkinin duygusal birlikteliğinden kaynak alır. Çocuğu beslemek, çocuktan gelen sinyalleri doğru algılamak ve çocuğun ihtiyaçlarını zamanında karşılamak anne ve çocuk arasındaki bağı giderek güçlendirir. Anne sıcaklığı ile kucakladıkça ve çocuğun ihtiyaçlarını eş güdümlü olarak karşıladıkça çocukta seviliyor olma ve güven duygusu gelişir ki çocuk dış dünyaya annesinden aldığı bu güçle adapte olacaktır. Anneninse anneliği ile ilgili yeterlilik duyguları pekişir ve endişeleri “bakım verdikçe” giderek azalır. Bebeğin dışarıda yaşamını sürdürebilmesi için yaşamsal sistemlerin anne karnında gelişmiş olması beklenir. Erken doğum demek anne için her şeyden önce bebeğini kaybetme tehdidir. Bebeğini kaybetme korkusu aslında tüm hamilelik boyunca duygusal olarak içinde bağlandığı ve hayal ettiği bebeğinden ayrılmak belki de bir daha görememekle ilgili bir dolu sıkıntılı düşünceyi barındırır. Erken doğan bebeklerde küvez bakımı sebebiyle bebekle kontak kurmadıkça annenin endişeleri daha da artar ve felaket senaryoları başlar. Bu sebeble artık çok iyi biliyoruz ki bebek mümkün oldukça kısa sürede içinde ve mümkün olan en uzun zamanla anne sıcaklığıyla birarada gelmelidir. Annenin kalp atışları, annenin sıcaklığı, annenin sesi onun en iyi bildiği şeydir. Tamamen yabancı bir ortama girdiğinizi bu ortamla ilgili hiçbir bilginizin olmadığını düşünün. Orada gördüğünüz tanıdık bir yüz ne kadar değerli olacaktır. Doğum sonrası bebek için bu yüz değerli olmaktan çok daha fazlası “yaşamsal”dır.
Yeni doğan ünitesinde çalışan hemşireler annelerin çocuklarına zarar verecekleri endişesiyle kucaklamaktan ve bakım vermekten korktuklarını ifade ederler. Bu sebeple ekibin bu konuda anneyi desteklemesi ve çocukla kuracağı ilşkide ona yardım etmek çok önemlidir. Yapılan araştırmalara göre annenin bebeğiyle bedensel teması çocuğun gelişimi için çok önemlidir. Ten-Tene Temas,”kanguru bakımı”olarak da isimlendirilir .Anne-bebek arasındaki ten temasının, özelikle prematüre çocuklarda anne çocuk ilişkisinin kurulmasına ve çocuğun gelişimine çok faydalı olduğunu artık çok sayıda araştırma sonuçlarıyla da biliyoruz. Kanguru bakımı sakin bir ortamda annenin göğsüne çocuğun yatırılmasıyla bebek anne tensel kontağın sağlanmasııdr.Öncelikle yarım saatle başlanır ve süre giderek artırılabilir. Hastanelerde yenidoğan ünitelerinde solunum makinesi desteğine ihtiyaç duymayan her bebekte uygulanabilir. Oksijen ihtiyacı olan yada nazal CPAP li bebekler de uygun adaylar olabilir. Kanguru bakımının prematüre bebeklerde uyku süresini arttırdığı ve bebeğin ağlamasını azalttığı gözlenmiştir. Prematüre bebeklerde en korkulan şeylerden biri de solunumun düzenlenememesi ve nefessiz kalmadır. Kanguru bakımıyla nefessizliğin dört kat azaldığı ,solunumun ve kalp seslerinin düzene girdiği dışarıdan oksijen gereksiniminin %50 azaldığı tespit edilmiştir. Prematüre bebeklerde ısı regülasyonu bir diğer önemli konudur. Beden kontağıyla görülmüş ki anne en iyi ısı düzenleyicisi .Bebeğin vücut ısısı düştüğünde annenin vücut ısısı yükseliyor ya da bebeğin vücut ısısı yükseldikçe anne bebeğe göre vücut ısısını düşürüyor ve bebeğini koruyor. Yine yapılan bir araştırmada saptanmış ki günde 50 dakika anneyle ten kontağı olan çocuklar 8 kat daha fazla emiyorlar. Ten kontağıyla daha fazla süt salgılanması sağlanıyor ve çocuk anne memesine daha çabuk ulaşıyor. Kanguru bakımı uygulanan prematüreler hastanede yarı yarıya daha kısa sürede kaldıkları tespit edilmiş. Tüm bu araştırma sonuçlarından görülüyor ki aslında bebeği yaşama bağlayan en önemli şey annesinin sıcak kucağı ve sevgisi. Tıbbi ekip olarak çocuğu yaşama bağlarken annesinden alacağımız desteğin öneminin biricikliğini hiç unutmamalıyız. 

Dr. Işılay ALTINTAŞ

Sayaç