Nasıl İyi Baba Olunur?

Doğum Sonrası Depresyon Sadece Kadınlara Özgü Değil; Erkeklerde de Görülüyor...

Biyolojik olarak hamilelikle birlikte anne duygularını ve bedenini çocuğa; kendini anneliğe hazırlamaya başlıyor. Kuşkusuz hormonlarında bu sürece kolaylaştırıcı bir katkısı var. Ancak bağlanma süreci yani herhangi bir şekilde bağ kurma beyin biyokimyasından bağımsız bir süreç değil. İnsanlarla ilişkiye geçtikçe ve ilişki için emek verdikçe kişilerle bağlanma yaşantımız oluşuyor. Babalık duygusu da benzer şekilde biyolojik bağlanma sistemini harekete geçirir. Baba çocukla ilişki kurdukça, onun bakımına katıldıkça tıpkı annede olduğu gibi çocukla arasında bağlar kurulmaya başlar. Bu bağlar ne kadar erken kurulursa o kadar güven verici ve sağlam olur. Baba olmak belki de erkekler dünyasında baba olunca anlaşılabilecek bir şey. Çünkü baba olmayı babalardan duymaya çokta alışkın değiliz. Annelikle ilgili çok daha çeşitli duygu var kafamızda ama baba kısmı hep birazda gizemli bir bölge. Duygularını belli etmeyen ama aslında çok seven bir baba imgesi var çoğumuzun zihninde. Diğer taraftan annelerin "babaların babalığını algılayış ve sunma şekli" baba çocukla yeterli ilişki içinde değilse çok daha belirleyici oluyor. Baba olma haberi sonrasında çoğunlukla ilk duygu mutluluk ve gurur olarak ifade ediliyor. Ama hemen ardından gelen duygu sorumluluk ve kaygı. Tarih boyunca babalar evin geçiminden sorumlu eve ekmek getiren, yediren giydiren evi koruyan kişiler. Bu sebeple biraz da evin dışında kalan kişiler. Babalardan beklenen sorumluluk yüksek.  Tüm bunlar hiç kolay değilken bir de çoğunlukla bu kaygılarını ve zorluklarını ifade etmeleri onlara yasaklanmış. Erkekler sıkıntılarını söylemezler hele ki babaların buna çoğunlukla hakkı yoktur. Yapılan araştırmalarda her yüz kadından 14 tanesinin doğum sonrası depresyon geçirdiğini biliyoruz. Babalarda oran %10. Üstelik kendilerini ifade etmemiş halleriyle böyle.

Eski babalar ve yeni babalar
Eski tarım toplumlarında kadınlar evde, çalışmıyorlar ve çocuğun tüm bakımını üstleniyorlardı. Baba çocuğun bakımına pek karışmıyordu. Doğal olarak şimdiki nesile göre duygusal olarak çocuklarına çok daha uzaktı. Ancak bu toplumlarda baba oğul kuşaklar aynı evde yaşıyorlardı. Çocuklar çoğunlukla ergenlikle birlikte babanın işini babayla birlikte yapmaya başlıyor ve çok daha uzun bir vakit birlikte geçiyordu. Dolayısıyla babadan oğula geçen erkeklik özelikleri için çok daha fazla ortam vardı. Şimdiki zamanda ise anneler babalar birlikte çalışıyor. Çocuk anne ve babasını çok daha az görebiliyor. Babanın bu noktada çocuk bakımına katılması çok önemli çünkü uzun vadede uzun bir eğitim dönemi yolda. Çocuğuna model olması gereken zamanlar çok daha değerli.Çünkü etrafında çok fazla model olacak ve ama en temel değerleri kendi babasından almış olması onu yanlış rol modellere karşı koruyacak.

Doğum sonrası döneme baktığımızda;

İlk temel ilişkisini anneyle kurmuş olan çocuk için bu dönem ikili ilişkiler dönemi. Keşfetmenin heyecanını anneden ayrılmanın verdiği korkuyla birlikte yaşarken aslında evde babasıyla kurduğu da bir bağ var. Aman bir şey olmasın diye ödü patlayan annesinden bak burada neler var diyerek onu dış dünyaya erkekler ve oyun dünyasına girmeye teşvik eden, onu koruyan bir babası olduğunu fark ediyor. Onun gibi olmak, onun yaptıklarını yapmak, onun gibi tuvalete gitmek. Artık ilk erkeklik provaları başlıyor. Anne ve çocuk, baba ve çocuk ikili ilişkisinden sonra fark ediyor ki baba ve anne arasında da bir ilişki var. İşte bu noktada devreye giren üçüncü, üçlü ilişki döneminin başlangıcı.
Çocukluk anılarımız 5 yaş öncesini çok hatırlamayız çünkü büyük bir fantazi dünyamız var. Çocuk fantezisinde anne ilk aşkı ama anneye duyduğu aşk birazda tehlikeli. Çünkü birde baba var. Burada çocuk baba tarafından cezalandırılmak ve gücünü kaybetmek korkusu yaşar. Bununla başa çıkmak için baba gibi olmayı seçer. Anneden vazgeçmek ve baba gibi olmak ilk özdeşim sürecidir. Babasından erkekliği öğrenecek ve büyüdüğünde onun da hayatına biri girecektir.Bu durum ergenliğe kadar devam eder. İyi bir baba oğul ilişkisinin başlıca şartı iyi ve dengeli bir anne baba ilişkisidir. Baba olmadan denge olmaz. Baba anneyle kurulan bağımlı ilşkiyi bağımsızlık ve bireysellik yönlerinden dengeleyendir. Erkek rolleri almasında çocuğa model olan kişidir. Çocuk sadece babayı değil anne baba arasındaki ilişkiyi de model alır. Bazı ailelerde anne baba arasındaki ilişkinin bozuk olduğunu görüyoruz. Bu durumda anne tüm enerjisini çocuğa veriyor ve baba adeta ilişkinin dışına itiliyor. Bazı evlerde çocukla annenin yattığını babanın ayrı yattığını bile görebiliyoruz. Bu durum anneden çocuğa gösterilen bu dengesiz sevginin çocuğa faydadan çok zararı dokunmasına; çocuğun fantezi dünyasında en çok korktuğu şey oluyor. Cezalandırılma fanteziler, gece korkularıyla çocuğun duygu dünyasını sıkıntıya sokuyor. Çocuk hem anneye duyduğu yoğun sevgi ile büyümek bireyselleşmek arasında bocalıyor. Bu sebeple annenin çocuğun dünyasında babaya yer açması, babayı çocuğa doğru bir şekilde sunabilmesi çok önemli bir gelişim basamağı.

Nasıl iyi baba olunur sorusunun cevaplarını merak ediyorsanız...

  • Tüm gebelik aşamalarına katılın.
  • Sorumluluk alın.
  • Zeka ve akademik başarınızı geliştirin. Çünkü çocuklarınız özellikle erkek çocuğunuzun gelecekteki model alacağı kişi sizsiniz.
  • Evin dışında da çocuğunuzla vakit geçirin. Onu okuldan alın, işyerinize götürün....
  • Endişelerinizi eşinizle paylaşın ve birlikte çözüm üretin.
  • Eşiniz ve sizin aranızdaki denge ne kadar iyi olursa çocuğunuz da o kadar sağlıklı olur unutmayın.
  • Çocuğunuzun hem annesine hem de size ihtiyacı olduğunu ama kendisinin de ayrı bir birey olduğunu göz ardı etmeyin.
  • Çocuğunuza ayırdığınız zamanı lütfeder gibi değil; onunla tadını çıkararak geçirecek şekilde ayarlayın. 
  • Karı koca ilişkinizydeki duygusal sıkıntıların yükünü çocuğunuza yüklemeyin. O dert ortağınız değil.
  • Unutmamak gerekir ki çocuk babaya bakarak neye benzeyeceğini öğrenir.

Dr. Işılay ALTINTAŞ

Sayaç